دیدار وزیر خارجه ایران با پوتین در پی توقف مذاکرات با آمریکا

وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، با رئیس‌جمهور روسیه ولادیمیر پوتین دیدار کرد، هم‌زمان که تهران پس از به شکست انجامیدن مذاکرات با آمریکا تلاش دیپلوماسی منطقه‌ای خود را افزایش داده و سفر برنامه‌ریزی‌شدهٔ نمایندگان آمریکایی به پاکستان لغو شده است.

این دیدار روسیه را بار دیگر در مرکز تلاش‌ها برای مدیریت درگیری در خاورمیانه قرار داد، هرچند گزارش‌های موجود نشانی از پیشرفت قاطع نشان نمی‌دهد. نقاط فشار فوری شامل امکان یک توافق سیاسی بین واشینگتن و تهران، وضعیت آتش‌بس و اختلالات پیرامون تنگه هرمز است، یکی از مهم‌ترین مسیرهای حمل‌ونقل انرژی در جهان.

عراقچی طبق گزارش‌هایی که به رسانه‌های دولتی ایران اشاره داشت، پس از توقف در پاکستان و عمان وارد روسیه شد. میانجیان به رهبری پاکستان تلاش کرده‌اند شکاف‌های قابل‌توجه بین ایالات متحده و ایران را کاهش دهند، یک مقام منطقه‌ای دخیل در تلاش‌های میانجی‌گری به The Associated Press گفت، و خواستار ناشناس ماندن شد چون مجاز به بحث دربارهٔ مذاکرات نبود.

تغییر مسیر مذاکرات پس از لغو سفر نمایندگان آمریکا

انتظار می‌رفت فرستادگان آمریکایی، استیو ویتکوف و جارد کوشنر، برای مذاکرات صلح به اسلام‌آباد سفر کنند، اما رئیس‌جمهور دونالد ترامپ گفت که سفر را لغو کرده است. ترامپ روز یک‌شنبه به Fox News گفت که هرگونه مذاکره با ایران می‌تواند تلفنی انجام شود و گفت: "If they want to talk, they can come to us, or they can call us."

ترامپ همچنین گفت پیشنهاد ایران برای توافق صلح پایدار "not enough" است و خواستهٔ اصلی آمریکا را صریح بیان کرد: "They cannot have a nuclear weapon. Otherwise there’s no reason to meet."

عراقچی پس از ورود به روسیه، به‌نقل از رسانه‌های دولتی ایران که در به‌روزرسانی‌های زندهٔ CBS نقل‌شده‌اند، واشینگتن را مسئول شکست دور قبلی پاکستان دانست. او گفت مواضع آمریکا باعث شد مذاکراتی که پیشرفت کرده بودند به‌دلیل "مطالبات بیش‌ازحد" ناکام بمانند.

این روایت‌های متعارض عدم قطعیت پیرامون مذاکرات را برجسته می‌کند. Al Jazeera در یک ویدیوی کوتاه هر دو طرف را در ادعا دربارهٔ کسب برتری در مذاکرات مربوط به جنگ توصیف کرد. سوابق عمومی در منابع ارائه‌شده نشان نمی‌دهد کدام‌طرف نفوذ بیشتری دارد یا اینکه دور دیگری از مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم برنامه‌ریزی شده است یا خیر.

دیدار عراقچی با پوتین در پی گزارش‌هایی است که می‌گوید روسیه تلاش کرده مستقیماً وارد درگیری نشود و در عین حال همچنان بازیگری مهم در منطقه باقی بماند. خلاصهٔ منابع The New York Times گفت عراقچی در مسکو با پوتین دیدار کرده است؛ به‌روزرسانی‌های CBS که به رسانه‌های دولتی ایران استناد کردند، گفتند وزیر خارجه برای دیدار با پوتین در روسیه بود و جداگانه به سن پترزبورگ اشاره کردند. مکان دقیق در منابع ارائه‌شده قطعی نیست، اما پیام دیپلماتیک روشن است: ایران به دنبال حمایت و کانال‌های سطح بالا فراتر از مسیر متوقف‌شدهٔ پاکستان است.

این سفر روسیه در چارچوب دور وسیع‌تری از تماس‌ها و سفرها انجام شد. طبق رسانه‌های دولتی ایران و وزارت خارجهٔ قطر، عراقچی با وزیر خارجهٔ فرانسه و نخست‌وزیر و وزیر خارجهٔ قطر گفتگو کرده است. قطر اعلام کرد شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی خواستار ادامهٔ میانجی‌گری، آزادی کشتیرانی و راهی صلح‌آمیز برای دستیابی به توافقی پایدار شده است.

تنگه هرمز، بالا بردن میزان خطر

تنگه هرمز همچنان نگرانی مرکزی است زیرا حدود یک‌پنجم نفت جهان معمولاً از این آبراه عبور می‌کند، به‌گفتهٔ مایک ویرث، رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل شورون، که در برنامهٔ CBS «Face the Nation» صحبت کرد. ویرث گفت از ابتدای جنگ ایران، سیستم انرژی جهانی "an incredible amount of flexibility" خود را از دست داده و هشدار داد بازشدن دوبارهٔ تنگه فوراً جریان‌های طبیعی را بازنمی‌گرداند.

قیمت نفت پس از متوقف‌شدن دیپلماسی آتش‌بس افزایش یافته است، به‌طوری که نفت خام وست تگزاس اینترمدیت و برنت هر دو به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از سطوح پیش از جنگ در به‌روزرسانی CBS بودند. همان گزارش گفت نفت‌کش‌هایی که نفت خام حمل می‌کردند در خلیج فارس به گل نشسته‌اند و قادر به عبور ایمن از تنگه نبوده‌اند.

فعلاً دیپلماسی از طریق پایتخت‌های مختلف در جریان است بدون اینکه توافقی قطعی اعلام شده باشد. تغییر معنادار بعدی می‌تواند یا بازشدن مجدد کانال مذاکره بین واشینگتن و تهران باشد، یا گامی ملموس برای باز کردن مسیرهای دریایی از طریق هرمز، یا نشانه‌ای عمومی که نشان دهد میانجیان بیرونی فاصلهٔ بین دو طرف را کاهش داده‌اند.