ایران: جنگ دو میلیون شغل را از بین برده؛ اختلال در هرمز فشار اقتصادی را تشدید می‌کند

معاون وزیر کار و تأمین اجتماعی ایران می‌گوید دو میلیون شغل بر اثر خسارات جنگ، اختلال در بنادر و خاموشی اینترنت در بخش‌های تولیدی و خدمات از بین رفته است.

غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار و تأمین اجتماعی ایران، می‌گوید دو میلیون نفر به‌خاطر جنگ با آمریکا و اسرائیل شغل خود را از دست داده‌اند؛ نشانه‌ای از اینکه خسارت‌های اقتصادی این مناقشه فراتر از محل‌هایی است که هدف حملات هوایی قرار گرفته‌اند.

این هشدار در حالی مطرح می‌شود که یک خلاصه به‌روزرسانی زنده که به‌طور ناقص از CBS News ثبت شده و از طریق Google News توزیع شده است، آمریکا و ایران را همچنان در بن‌بست در تنگه هرمز توصیف کرده و گفته است اسرائیل حملات جدیدی در لبنان انجام داده است. همان خلاصه به عدم قطعیت در تلاش‌های آتش‌بس بین آمریکا و ایران اشاره کرده، اما متن کامل مقاله زنده در دسترس ثبت نشده و آن تحولات تنها در سطح تیتر و خلاصه در مواد فراهم‌شده پشتیبانی می‌شوند.

قوی‌ترین گزارش موجود در مجموعه منابع از بی‌بی‌سی است که می‌گوید ایران شاهد موج گسترده‌ای از تعدیل نیرو در بخش‌های تولید، خرده‌فروشی، واردات-صادرات و بخش دیجیتال است. غلامحسین محمدی دو روز پیش گفته بود دو میلیون نفر به‌خاطر جنگ شغل خود را از دست داده‌اند.

کارفرمایان و مقامات این تعدیل نیروها را «متعادل‌سازی نیروی کار» توصیف کرده‌اند، به‌نقل از بی‌بی‌سی. در شبکه‌های اجتماعی ایرانی، کاربران از متروهای خلوت‌تر، پارکینگ‌های آسان‌تر نزدیک دفاتر و ترافیک به‌طور غیرمعمول سبک در بزرگراه همت تهران به‌عنوان نشانه‌هایی از کاهش رفت‌و‌آمد گزارش داده‌اند.

خسارت‌های شغلی محدود به کارخانه‌هایی که در حملات آسیب دیده‌اند نیستند. بی‌بی‌سی گزارش داد که حملات آمریکا و اسرائیل در اواخر مارس و اوایل آوریل به مجتمع‌های پتروشیمی بزرگ در عسلویه و ماهشهر و همچنین تولیدکننده‌های بزرگ فولاد از جمله فولاد مبارکه و فولاد خوزستان آسیب زد. ده‌ها هزار نفر به‌طور مستقیم شغل خود را از دست دادند و بسیاری دیگر در زنجیره تامین مرتبط با این صنایع مشغول به کار بودند.

اختلال در تنگه هرمز نقطه فشار دیگری افزوده است. یک مدیر اجرایی واحد تولیدی در قم به بی‌بی‌سی گفت که تولید متوقف شده زیرا امکان تأمین مواد وجود ندارد: «امید داشتیم وقتی جنگ متوقف شود، اوضاع به حالت عادی برگردد. اما حتی نمی‌توانیم مواد را روی کشتی بار کنیم، چون تأمین‌کنندگان خارجی‌مان نگران‌اند که کشتی اجازه ورود به آب‌های ایران را پیدا نکند.»

صنعت عظیم خودروسازی ایران، که در گزارش بی‌بی‌سی به‌عنوان بخشی که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم حدود یک میلیون نفر را به‌کار گرفته معرفی شده، ازجمله بخش‌هایی است که با کمبود مواد و اختلال در زنجیره تأمین مواجه است. یک کاربر شبکه اجتماعی که بی‌بی‌سی به او استناد کرده گفت یک شرکت نساجی ۶۰۰ نفر از ۶۵۰ کارگر خود را اخراج کرده چون دیگر قادر به واردات مواد خام از استرالیا نبوده است.

این مناقشه همچنین تقاضای مصرف‌کننده را هدف قرار داده است. با کاهش هزینه‌های خانواده‌ها به کالاهای ضروری، گردشگری، رستوران‌ها و خرده‌فروشی‌های غیرخوراکی با کاهش مشتری مواجه شده‌اند. برخی شرکت‌ها گزارش شده که وعده بازگشت به کار کارکنان را وقتی شرایط بهبود یابد داده‌اند، در حالی که برخی دیگر کارکنان را به مرخصی بدون حقوق فرستاده‌اند.

خاموشی اینترنت در ایران به‌ویژه برای اقتصاد دیجیتال آسیب‌زننده‌تر شده است. مقامات گفته‌اند این قطع اینترنت به دلایل امنیتی، از جمله نگرانی درباره نظارت، جاسوسی و حملات سایبری اعمال شده است. اما بی‌بی‌سی گزارش داده که خاموشی به کسب‌وکارهای آنلاین و زنانِ درآمدزایی که برای ارتباط با مشتریان به پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام متکی بودند، آسیب رسانده است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، ستار هاشمی، در ژانویه گفته بود هر روز خاموشی اینترنت دست‌کم ۵۰ تریلیون ریال، معادل حدود ۳۵ میلیون دلار، به اقتصاد زیان می‌زند. به‌حساب بی‌بی‌سی، ۵۲ روز خاموشی از آغاز جنگ بیش از ۱.۸ میلیارد دلار ضرر خواهد بود. مجموعه منابع موجود همچنین به تناقضی در استخراج این رقم اشاره کرده است، اما متن ثبت‌شده از مقاله رقم روزانه ۵۰ تریلیون ریال را پشتیبانی می‌کند.

دولت برنامه‌ای برای وام به کسب‌وکارهای کوچک به میزان ۴۴۰ میلیون ریال به‌ازای هر کارگر اعلام کرده که بی‌بی‌سی آن را کمتر از ۳۰۰ دلار توصیف کرده است؛ این وام ظرف شش ماه بازپرداخت می‌شود و نرخ‌های بهره بین ۱۸٪ تا ۳۵٪ دارد، بسته به تعداد اخراج‌هایی که یک شرکت انجام داده است.

این تعدیل نیروها هم‌زمان با عبور نرخ رسمی تورم ایران از ۵۰٪ رخ داده است، به‌نقل از بی‌بی‌سی. اگر جنگ از سر گرفته شود یا تحریم‌ها همچنان شدید باقی بمانند، فشارهای اقتصادی می‌تواند تشدید شود و مرحله بعدی احتمالاً بستگی به این خواهد داشت که آیا تلاش‌های آتش‌بس، بن‌بست در تنگه هرمز و حملات منطقه‌ای به سمت کاهش تنش پیش می‌روند یا به اختلال بیشتر منجر می‌شوند.